Ethereum - Co to jest? [Kompendium ETH] [Crypto 101] | CrypS.

Ethereum – Co to jest? [Kompendium ETH]

7 min
Albert Czajkowski
Czym jest Ethereum? Kopanie ETH i zmiany zwi─ůzane z Ethereum 2.0 Kryptowaluty

Ethereum zosta┼éo stworzone przez rosyjskiego programist─Ö Vitalika Buterina pod koniec 2013 roku. Zafascynowany technologi─ů blockchain u┼╝ywan─ů w bitcoin chcia┼é on stworzy─ç zdecentralizowan─ů sie─ç do projektowania aplikacji. Projektowaniem sieci zaj─Ö┼éa si─Ö szwajcarska firm Ethereum Switzerland GmBH. Fundusze na rozpocz─Öcie projektu zebrano w drodze sprzeda┼╝y pierwszych token├│w ETH na zasadzie crowdfundingu. Podobnie jak inne systemy blockchain, Ethereum ma natywn─ů kryptowalut─Ö zwan─ů Ether (ETH). ETH to pieni─ůdz ca┼ékowicie cyfrowy. W ka┼╝dej chwili mo┼╝e by─ç wys┼éany w dowolne miejsce na ┼Ťwiecie. Poda┼╝ ETH nie jest kontrolowana przez ┼╝aden rz─ůd ani firm─Ö – jest zdecentralizowana i ograniczona. Ludzie na ca┼éym ┼Ťwiecie u┼╝ywaj─ů ETH do dokonywania p┼éatno┼Ťci, jako ┼Ťrodek przechowywania warto┼Ťci lub zabezpieczenie.

Czym jest Ethereum?

Uruchomienie blockchain ETH nast─ůpi┼éo 30 lipca 2015 roku. Ethereum to ca┼éa platforma oparta o technologi─Ö blockchain, kt├│ra poza mo┼╝liwo┼Ťci─ů u┼╝ytkowania go jako ┼Ťrodka p┼éatniczego, umo┼╝liwienia ka┼╝demu, kto tylko zechce, stworzenie aplikacji i udost─Öpnienia jej w sieci. S┼éu┼╝y ona m.in. do zawierania inteligentnych kontrakt├│w (z ang. smart contracts) oraz tworzenia aplikacji za pomoc─ů zdecentralizowanej sieci peer-to-peer. Sie─ç ta z┼éo┼╝ona z tworzonych przez u┼╝ytkownik├│w w─Öz┼é├│w nosi nazw─Ö EVM (Ethereum Virtual Machine). Umo┼╝liwia ona crowdfunding poprzez ICO (ang. Initial Coin Offering) oraz tworzenie zdecentralizowanych, autonomicznych organizacji (DAO).

Vitalik Buterin – tw├│rca ETH

Vitalik Buterin urodzi┼é si─Ö w Kolomnie, w obwodzie moskiewskim w Rosji, w 1994 roku. W wieku 6 lat z rodzin─ů wyemigrowali do Kanady, aby jego rodzice mogli znale┼║─ç lepsz─ů prac─Ö. B─Öd─ůc w trzeciej klasie szko┼éy podstawowej w Kanadzie, Buterin zosta┼é umieszczony w klasie dla uzdolnionych dzieci i zacz─ů┼é rozumie─ç, ┼╝e poci─ůga go matematyka, programowanie i ekonomia.

Buterin ucz─Öszcza┼é do prywatnej szko┼éy ┼Ťredniej Abelard School w Toronto przez cztery lata, kt├│re, jak powiedzia┼é, ÔÇ×okaza┼é si─Ö jednym z najciekawszych i najbardziej produktywnych lat mojego ┼╝ycia. Buterin dowiedzia┼é si─Ö o bitcoin od swojego ojca, w wieku 17 lat.┬á W 2013 roku opublikowa┼é bia┼é─ů ksi─Ög─Ö proponuj─ůc─ů Ethereum. Ucz─Öszcza┼é na University of Waterloo, ale porzuci┼é nauk─Ö w 2014 roku, kiedy otrzyma┼é stypendium Thiel w wysoko┼Ťci 100 000 $ i zacz─ů┼é pracowa─ç nad ethereum w pe┼énym wymiarze godzin.

Co oferuje Ethereum?

Blockchain Ethereum oferuje wiele funkcjonalno┼Ťci takich jak:

  • Tokeny (ERC-20, ERC-223, ERC-721, ERC-777),
  • DAO (zdecentralizowana autonomiczna organizacja),
  • EVM (wirtualna maszyna Ethereum),
  • Smart Contracts (inteligentne kontrakty).
  • DApps (zdecentralizowane aplikacje)

Ekosystem Ethereum

Tak było (Ethereum 1.0)

Sie─ç Ethereum by┼éa oparta na algorytmie konsensusu Proof of Work, co oznacza ┼╝e transakcje by┼éy zatwierdzane i dodawane do nowych blok├│w w sieci blockchain przez g├│rnik├│w. Jednak wraz z 1 grudnia, 2020 roku po aktualizacji sieci do wersji 2.0, ethereum zmieni┼é metod─Ö osi─ůgania konsensusu na lepiej skalowalny i mniej wymagaj─ůcy system Proof of Stake. Ether nie posiada ograniczonej poda┼╝y, co oznacza, ┼╝e jest inflacyjny. W sieci blok├│w Ethereum nie wyst─Öpowa┼é typowy maksymalny rozmiar bloku, zamiast tego ka┼╝dy blok wymaga┼é konkretnej ilo┼Ťci Gasu. Czas bloku (ang. block time) by┼é zale┼╝ny od trudno┼Ťci kopania, kt├│ra jest ustalana przez algorytm o nazwie Geth, d─ů┼╝─ůcy do utrzymania odst─Öpu pomi─Ödzy blokami transakcyjnymi w przedziale od 10 do 19 sekund.

Podczas wykonywania transakcji lub realizacji smart contracts pobierana by┼éa prowizja transakcyjna w postaci Etheru liczonego za pomoc─ů tzw. jednostek Gas, kt├│rych liczba jest zale┼╝na od mocy obliczeniowej koniecznej do wykonania transakcji. Cena Gas liczona by┼éa w Gwei, czyli nanoetherze (1 ETH = 1 mld Gwei/nanoeth). Na potrzeby platformy Ethereum zosta┼é stworzony nowy j─Özyk programowania w kt├│rym pisane s─ů smart contracts – Solidity.

Tak jest (Ethereum 2.0)

Po aktualizacji sieci i przej┼Ťciu na algorytm Proof of Stake, u┼╝ytkownicy sieci mog─ů wykorzysta─ç swoje aktywa, do zastawienia ich w umowie depozytowej. Oznacza to, ┼╝e zamiast g├│rnik├│w konkuruj─ůcych o nagrod─Ö blokow─ů, walidatorzy otrzymaj─ů wynagrodzenie za wykonywanie przypisanych regu┼é i zabezpieczanie sieci.

Aby m├│c wzi─ů─ç udzia┼é w stakingu, trzeba posiada─ç minimum 32 ETH na zostanie walidatorem oraz sta┼ée po┼é─ůczenie internetowe. Wa┼╝ne jest r├│wnie┼╝ wybranie odpowiedniej kombinacji oprogramowania do stakingu Ethereum 2.0. Do wyboru mamy sam w─Öze┼é typu Beacon (Beacon Node), kt├│ry jest centrem walidacji ETH, jednocze┼Ťnie przechowuj─ůcy stan kanoniczny i obs┼éuguj─ůcy wszystkie synchronizacje. Mo┼╝emy wybra─ç r├│wnie┼╝ w─Öze┼é Beacon razem z pojedynczym klientem walidatora (Validator Client), dzi─Öki, kt├│remu mo┼╝na zamienia─ç bazowe w─Öz┼éy nawigacyjne oraz przechowywa─ç: dow├│d udost─Öpnianych danych, klucz prywatny BLS czy RANDAO. Je┼╝eli chcesz zastawi─ç wi─Öcej ni┼╝ 32 ETH jest jeszcze do wyboru w─Öze┼é Beacon z wieloma klientami walidator├│w.

Jednym z cz─Ö┼Ťciej zadawanych pyta┼ä s─ů zarobki w nowej sieci Ethereum 2.0. Roczna stopa nagrody dla walidator├│w r├│┼╝ni si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od ilo┼Ťci walidacji ETH. Ca┼ékowita emisja inflacji jest rozdzielana mi─Ödzy wszystkich zaanga┼╝owanych w proces zabezpieczania sieci i jak wida─ç na poni┼╝szej tabeli, stawka waha si─Ö od 1,81% do nawet 18,10% w skali roku. Je┼╝eli zechcesz wyp┼éaci─ç ETH ze swojego konta walidatora, zostaniesz umieszczony w kolejce, a nast─Öpnie musisz odczeka─ç minimum 18 godzin, aby wyp┼éata zosta┼éa uiszczona. Jednak zastawione aktywa b─Öd─ů niedost─Öpne dla walidator├│w do momentu uruchomienia fazy 1.

nagrody dla walidator├│w ethereum 2.0
Źródło: https://www.stakingrewards.com/earn/ethereum-2-0

Inwestycja w ETH2 nie jest tak prosta jak mog┼éoby si─Ö wydawa─ç. Przed zostaniem walidatorem trzeba zastanowi─ç si─Ö nad ewentualnym ryzykiem. Kluczem do zabezpieczania sieci jest ci─ůg┼éa dost─Öpno┼Ťci blok├│w. Je┼╝eli nie spe┼énisz tego wymagania, mo┼╝esz zosta─ç ukarany na kilka sposob├│w. Je┼╝eli klient walidatora zostanie od┼é─ůczony mo┼╝e on zosta─ç ukrany i straci─ç procent depozytu zale┼╝ny od jego nieobecno┼Ťci. W przypadku gdy osoba zastawiaj─ůca ETH od┼é─ůczy od sieci, a wi─Öcej ni┼╝ 33% walidator├│w b─Ödzie offline mo┼╝e on straci─ç nawet 60% depozytu. Istnieje r├│wnie┼╝ jedna automatyczna zasada, kt├│ra m├│wi, ┼╝e po spadku do 16 ETH, walidator zostanie ca┼ékowicie usuni─Öty z sieci.

Jak pozyska─ç Ether i gdzie go trzyma─ç?

portfel ethereum
Najprostszym sposobem na pozyskanie Etheru jest zakup na gie┼édzie kryptowalut lub w bitomacie, a nast─Öpnie przes┼éanie go na nasz prywatny portfel, do kt├│rego tylko my b─Ödziemy mieli dost─Öp. Portfele to aplikacje, kt├│re u┼éatwiaj─ů otrzymywanie i wysy┼éanie ETH (a tak┼╝e token├│w, je┼Ťli s─ů na blockchain Ethereum), a tak┼╝e interakcj─Ö z aplikacjami opartymi na Ethereum.

Ether, jako druga najpopularniejsza kryptowaluta, jest dost─Öpna na wi─Ökszo┼Ťci gie┼éd walut cyfrowych, w tym na najpopularniejszych, takich jak: Binance czy Coinbase. Ethereum za polskiego z┼éotego (ETH/PLN) mo┼╝na kupi─ç m.in. na gie┼édzie BitBay. Za ETH najcz─Ö┼Ťciej nabywa si─Ö r├│wnie┼╝ tokeny (oparte np. na popularnym ERC20) w ramach ICO czy STO.

Do najpopularniejszych portfeli nale┼╝─ů:

  • MyEtherWallet (MEW) – powsta┼é w 2015 roku zosta┼é jednym z pierwszych portfeli z graficznym interfejsem u┼╝ytkownika (GUI) dla sieci Ethereum.
  • MetaMask – powsta┼é w 2016 roku jako przegl─ůdarkowy portfel. Dzia┼éa na zasadzie wtyczki do FireFox czy Google Chrome, a tak┼╝e jest w ka┼╝dej przegl─ůdarce Brave Browser.
  • Exodus – portfel powsta┼é w 2015 roku i obs┼éugiwa┼é tylko bitcoiny. W 2016 roku rozszerzy┼é swoj─ů ofert─Ö do Etheru, a na pocz─ůtku 2017 mo┼╝na ju┼╝ by┼éo przesy┼éa─ç tokeny oparte o blockchain Ethereum.

ETH jest również obsługiwane przez najpopularniejsze portfele sprzętowe (ang. hardware wallets), produkowane m.in. przez firmę Ledger. W tym poradniku dowiesz się więcej na temat portfeli kryptowalut.

Jak założyć pierwszy portfel na MyEtherWallet?

  1. Wchodzimy na stron─Ö www.myetherwallet.com.
  2. Klikamy – ÔÇťCreate A New WalletÔÇŁ.
  3. Nast─Öpnie jeste┼Ťmy informowani o tym, ┼╝e jedynie my mamy dost─Öp do ┼Ťrodk├│w i w razie zgubienia lub zapomnienia hase┼é dost─Öpu nasze aktywa zostan─ů utracone.
  4. Ukazuj─ů si─Ö nam trzy mo┼╝liwo┼Ťci:
    1. MEWconnect – ┼Ťci─ůgni─Öcie portfela MyEtherWallet (MEW) na telefon lub komputer – rekomendowane dla pocz─ůtkuj─ůcych.
    2. By Keystore File – zostanie wygenerowany nam plik przez has┼éo stworzone przez nas, kt├│ry b─Ödzie nam potrzebny do logowania.
    3. By Mnemonic Phrase – zostanie wygenerowany nam portfel przez ÔÇťseedÔÇŁ wygenerowany przez MyEtherWallet, kt├│ry musimy zapisa─ç lub zapami─Öta─ç.

Po zako┼äczeniu ka┼╝dego z wariant├│w, mo┼╝emy zalogowa─ç si─Ö do naszego pierwszego portfela w sieci Ethereum. Zobaczymy menu, do kt├│rego r├│wnie┼╝ dostaniemy si─Ö ze strony g┼é├│wnej, klikaj─ůc w drug─ů opcj─Ö – ÔÇťAccess My WalletÔÇŁ.

Po wybraniu opcji ÔÇťSoftwareÔÇŁ uka┼╝e si─Ö nam bramka logowania do portfela, przy kt├│rej zaznaczamy metod─Ö logowania. W przypadku Keystore File, za┼é─ůczamy plik i wpisujemy has┼éo. Druga opcja r├│wnie┼╝ wymaga od nas podania has┼éa oraz frazy mnemonik, kt├│r─ů zapisali┼Ťmy wcze┼Ťniej. Ostatnia opcja to po prostu logowanie przez klucz prywatny.

Kopanie Ethereum – podstawy i zmiany

kopanie ethereum
Do lutego 2018 roku Ethereum mo┼╝na by┼éo kopa─ç jedynie za pomoc─ů procesora graficznego (GPU), jednak dzi─Öki chi┼äskiej firmie Bitmain uda┼éo si─Ö skonstruowa─ç model koparki ASIC Antminer F3, kt├│ry s┼éu┼╝y┼é do kopania w┼éa┼Ťnie Ethash.

Wydobycie Etheru 1.0 by┼éo procesem utrzymywania ksi─Ögi Ethereum, poprzez rozwi─ůzywanie z┼éo┼╝onych problem├│w matematycznych. Dotychczas do kopania Etheru w wersji 1.0 by┼éa potrzebna odpowiednia konfiguracja komputera i karta graficzna o do┼Ť─ç du┼╝ej mocy oraz portfel na kt├│ry b─Ödziemy otrzymywa─ç wykopany ETH. Nast─Öpnym krokiem by┼éo wyszukanie minning poola, gdy┼╝ kopanie w pojedynk─Ö by┼éo bardzo trudne i nieop┼éacalne.

Po wej┼Ťciu aktualizacji Ethereum 2.0 metoda osi─ůgania konsensusu zmieni┼éa si─Ö z PoW na PoS, tym samym zmieniaj─ůc dotychczasow─ů bran┼╝─Ö kopania ETH. W konsekwencji sie─ç pozostawi┼éa g├│rnikom ETH bardzo niewiele opcji do wyboru. Rol─ů g├│rnik├│w, a raczej w nowej wersji sieci „walidator├│w blok├│w” jest jedynie zastawienie conajmniej 32 ETH w umowie depozytowej. Wraz z ilo┼Ťci─ů stakowanych ETH, b─Ödzie ros┼éa wysoko┼Ť─ç otrzymywanej nagrody. Jej stawka waha si─Ö od 1,81% do nawet 18,10% w skali roku w zale┼╝no┼Ťci od ilo┼Ťci walidacji ETH.┬á

Takim walidatorem mo┼╝e zosta─ç ka┼╝dy, kto posiada min. 32 ETH ($...). Du┼╝─ů zalet─ů tego rodzaju dzia┼éalno┼Ťci jest brak konieczno┼Ťci posiadania specjalistycznego sprz─Ötu do kopania krypto.

Zgodnie z dokumentacj─ů aktualizacji Casper, kt├│ra jest cz─Ö┼Ťci─ů mapy drogowej Ethereum 2.0, sie─ç pocz─ůtkowo ma obs┼éugiwa─ç model hybrydowy, pozostawiaj─ůc miejsce dla walidator├│w blok├│w oraz g├│rnik├│w GPU/ASIC. Jednak gdy Ethereum b─Ödzie w pe┼éni dzia┼éa─ç na „szynach” Proof-of-Stake, g├│rnicy b─Öd─ů mieli dwie opcje. Jedn─ů z nich b─Ödzie sprzeda┼╝ sprz─Ötu i wykorzystanie tych pieni─Ödzy do zgromadzenia wi─Ökszej ilo┼Ťci ETH i rozpocz─Öcia obstawiania. Podczas gdy druga opcja, dost─Öpna wy┼é─ůcznie dla g├│rnik├│w GPU, to po prostu przej┼Ťcie na inne sieci Ethash i wydobywanie altcoin├│w. Wed┼éuga Nicka Fostera, dealera sprz─Ötu g├│rniczego w Stanach Zjednoczonych, wi─Ökszo┼Ť─ç g├│rnik├│w ETH wybierze t─Ö drug─ů opcj─Ö:

ÔÇ×Wi─Ökszo┼Ť─ç g├│rnik├│w nie zajmuje si─Ö wydobyciem, aby zdoby─ç konkretnie ETH lub inn─ů specyficzn─ů kryptowalut─ÖÔÇŁ.

Podsumowuj─ůc uruchomienie ETH 2.0 oznacza, ┼╝e ÔÇőÔÇősie─ç b─Ödzie wspierane przez walidator├│w wnosz─ůcych swoje kryptowaluty ETH zamiast g├│rnik├│w zapewniaj─ůcych moc obliczeniow─ů w celu zapewnienia funkcjonowania sieci.

Jak wygl─ůda kurs Ethereum?

Ethereum jest drug─ů najwi─Öksz─ů kryptowalut─ů pod k─ůtem kapitalizacji. W swoim najlepszym momencie ETH kosztowa┼éo 1431$ przy kapitalizacji rynkowej przekraczaj─ůcej 140 mld dolar├│w, dzisiaj jego cena wynosi $....


Dodaj komentarz