Minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz zaprezentowała pierwsze rezultaty kontroli dotacji z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) przeznaczonych dla branży HoReCa. Wykryto 16 przypadków nieprawidłowości, a sześć umów zostało anulowanych. To dopiero początek szeroko zakrojonych działań kontrolnych.
- W wyniku dotychczasowych kontroli anulowano dofinansowanie o wartości blisko 3 mln zł,
- Spośród 39 pogłębionych kontroli w najbardziej kontrowersyjnych projektach, nieprawidłowości stwierdzono w 7 przypadkach.
Skala kontroli i pierwsze ustalenia
Ministerstwo funduszy i polityki regionalnej przeprowadziło już 12 tysięcy kontroli dotacji z funduszy unijnych przyznawanych przedsiębiorcom od 2021 roku, z czego 1159 dotyczyło środków z KPO.
W przypadku branży HoReCa (hotele, restauracje, catering), sprawdzono 161 projektów, wykazując 16 nieprawidłowości i cofając 6 umów, których łączna wartość przekraczała 2,9 mln zł.
Stwierdziliśmy 16 przypadków nieprawidłowości, w efekcie wycofaliśmy 6 umów i anulowaliśmy dofinansowanie o wartości prawie 3 mln zł
– poinformowała minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz na konferencji prasowej.
Warto zaznaczyć, że współczynnik nieprawidłowości dla projektów KPO wynosi zaledwie 0,005 proc., a dla całej perspektywy finansowej 2021-2027 – 0,1 proc., co według resortu wskazuje na ogólnie wysoki poziom rzetelności realizowanych projektów.
Dotacje na jachty pod lupą
Jednym z głównych źródeł kontrowersji była kwestia dotacji na jachty i inne luksusowe środki trwałe.
Spośród trzech projektów związanych ze sprzętem pływającym, dwa uznano za prawidłowe, natomiast jeden został zakwestionowany.
Sprzęt pływający nie został uruchomiony zgodnie z planem biznesowym i nie działa na rzecz firmy
– tłumaczyła Pełczyńska-Nałęcz, zapowiadając, iż w tej sprawie dofinansowanie najprawdopodobniej nie zostanie wypłacone.
1389 umów do dalszej weryfikacji
W ramach wstępnej weryfikacji resort przeanalizował 3206 umów zawartych z podmiotami branży HoReCa.
Projekty zostały podzielone na dwie grupy: bez zastrzeżeń oraz takie, które budziły nawet najmniejsze wątpliwości. Do dalszej analizy skierowano 1389 projektów.
Dodatkowo resort przeprowadził 39 kontroli pogłębionych, koncentrując się na projektach, które wzbudziły największe zainteresowanie opinii publicznej.
W 7 przypadkach stwierdzono nieprawidłowości, jednak – jak zaznaczyła minister – nie wszystkie kontrowersyjne projekty okazały się niezgodne z zasadami.
W jednym przypadku chodziło o rodzinę posła Platformy, w drugim – rodzinę samorządowca z PiS. Oba projekty okazały się zgodne z zasadami
– podkreśliła Pełczyńska-Nałęcz.
Główne rodzaje nadużyć
Według minister funduszy można wyróżnić dwa główne typy nieprawidłowości wykrytych w kontrolowanych projektach.
Pierwszy to niezgodność inwestycji z zatwierdzonym planem biznesowym.
Przykładowa łódka jest, ale nie pływa – to ewidentny dowód na to, że nie jest to działanie zgodne z planem biznesowym
– mówiła Pełczyńska-Nałęcz, zapowiadając „radykalne” konsekwencje w takich przypadkach.
Drugi typ dotyczy konfliktu interesów – sytuacji, gdy osoba opiniująca lub przyznająca dotację ma powiązania z beneficjentem.
Jeżeli takie powiązania zostaną potwierdzone, dofinansowanie zostanie cofnięte, a sprawa może zostać skierowana do prokuratury.
Minister podkreśliła, że obecne działania to dopiero początek szeroko zakrojonego procesu kontrolnego, który potrwa znacznie dłużej niż sam program inwestycyjny.
Pogłębione kontrole będziemy kontynuowali do połowy 2026 roku. To nie jest tak, że kończymy projekt i kończą się kontrole
– zaznaczyła.
Geneza afery i kontekst regionalny
Przypomnijmy, że afera związana z dotacjami z KPO wybuchła w sierpniu 2025 roku, po ujawnieniu listy beneficjentów dotacji, wśród których znalazły się m.in. firmy inwestujące w jachty, mobilne ekspresy do kawy czy kursy brydża.
Publiczne oburzenie doprowadziło do dymisji szefowej PARP Katarzyny Duber-Stachurskiej i wstrzymania wypłat dotacji.
Polska, która rozpoczęła wydatkowanie środków z KPO z opóźnieniem w stosunku do innych państw UE, nie jest jedynym krajem borykającym się z problemem nadużyć.
Jak pokazują kontrole w innych krajach członkowskich, unijne programy odbudowy stały się łatwym celem dla oszustów próbujących wyłudzać środki pod pretekstem wsparcia firm po pandemii.
Sprawą nadużyć w Polsce zajmuje się obecnie Prokuratura Europejska.
Śledź CrypS. w Google News. Czytaj najważniejsze wiadomości bezpośrednio w Google! Obserwuj ->
Zajrzyj na nasz telegram i dołącz do Crypto. Society. Dołącz ->
