Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowelizacji, który da ZUS-owi automatyczny, elektroniczny dostęp do danych podatkowych milionów Polaków – od zwrotów PIT, przez nadpłaty VAT, aż po źródła dochodów. Eksperci alarmują, że zakres planowanego dostępu może wykraczać poza to, czego ZUS potrzebuje do realizacji swoich zadań.
- ZUS zyska możliwość automatycznego wglądu w dane skarbowe obywateli bez składania wniosków, na podstawie nowego art. 52ab ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej.
- Prawnicy i doradcy podatkowi ostrzegają przed brakiem mechanizmów kontroli nad tym, kto i kiedy sięga po wrażliwe dane finansowe.
Koniec z wnioskami – ZUS będzie mógł sprawdzać dane automatycznie
Obecnie dane podatkowe trafiają do ZUS raz w roku, na zaszyfrowanych nośnikach i w plikach tekstowych, a każdy dodatkowy przepływ informacji wiąże się z formalnymi zapytaniami, wymianą pism urzędowych, a niekiedy – koniecznością fizycznej obecności urzędników w siedzibach drugiej instytucji.
Jak argumentuje resort finansów – obecny system jest powolny, angażuje pracowników po obu stronach i paraliżuje postępowania prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Odpowiedzią na ten problem ma być datowany na 18 marca 2026 roku projekt nowelizacji ustawy o KAS, który znajduje się obecnie na etapie konsultacji wewnętrznych.
Jak mówi serwis Prawo.pl, który dotarł do projektu, sercem planowanej reformy jest nowy art. 52ab, wprowadzający mechanizm automatycznej teletransmisji danych z systemów Krajowej Administracji Skarbowej bezpośrednio do ZUS – bez konieczności składania jakichkolwiek wniosków.
Co to oznacza w praktyce? ZUS zyska automatyczny wgląd w historię rozliczeń PIT i VAT – od źródeł dochodów, przez wysokość nadpłat i zwrotów, aż po terminy ich realizacji. Dane mają być dostępne w trybie natychmiastowym, bez żadnych formalności, co pozwoli nie tylko egzekwować zaległe spłaty składek, ale i zajmować środki z tytułu nadpłat PIT czy VAT.
Eksperci cytowani przez Prawo.pl odebrali projekt z mniejszym entuzjazmem.
Radca prawny Magdalena Januszewska zwraca uwagę, że proponowane przepisy otwierają przed ZUS furtkę do zautomatyzowanego pobierania danych o sytuacji finansowej płatników bez dotychczasowych barier proceduralnych.
Z kolei w ocenie doradcy podatkowego – Przemysława Hinca – katalog informacji, które KAS miałby przekazywać do ZUS, jest nieproporcjonalnie szeroki w stosunku do tego, co faktycznie jest potrzebne przy rozstrzyganiu kwestii ubezpieczeniowych i zdrowotnych.
W praktyce ochrona, jaką dotychczas zapewniała tajemnica skarbowa, ma być osłabiona.
Według wypowiedzi tych ekspertów projekt nie reguluje też tego, co dzieje się z danymi po zakończeniu postępowania, dlatego istnieje ryzyko, że informacje będą ponownie wykorzystywane w kolejnych sprawach, także przez urzędników, którzy pierwotnie nie występowali o ich udostępnienie.
Jak pisaliśmy wcześniej – projekt znajduje się na etapie konsultacji wewnętrznych, co oznacza, że jego ostateczny kształt nie jest jeszcze przesądzony.
Śledź CrypS. w Google News. Czytaj najważniejsze wiadomości bezpośrednio w Google! Obserwuj ->
Zajrzyj na nasz telegram i dołącz do Crypto. Society. Dołącz ->
